» Ansasayfa » Haberler

Bunu Paylaş

İçme ve Kullanma suyu Standartları Suyun Analiz değerleri



İçme ve Kullanma Sular
ı Tüm canlıların yaşaması ve hayatlarının devamı için gerekli temel unsurların başında oksijen ve su gelmektedir. 

Su yaşam için zorunlu maddelerden birisidir. Çünkü canlı organizmayı meydana getiren hücrelerin metabolik faaliyetlerini sürdürebilmeleri ancak su ile mümkün olur.

Su, yeryüzünde yaygın olarak bulunan kimyasal bileşiktir.

Sıvı hâlde bulunan bileşiklerden formül ağırlığı en düşük olanıdır(18.015 g).

Genleşme özelliği nedeniyle buzun yoğunluğu daha düşüktür.

Suyun özgül ısısı, ergime ısısı ve buharlaşma ısısı diğer sıvılara göre oldukça yüksektir.

Su, organik ve anorganik bileşiklerin çoğu için iyi bir çözücüdür.

İnsan vücudunun yaklaşık 2/3'si sudan oluşmaktadır. Yetişkin insan organizmasının 62 67’si,çocuk organizmasının %80’i,üç aylık bir fetüsün %95’i sudur.

İnsan organizmasındaki suyun % 60’ı hücre içerisinde, geriye kalan kısmı ise dokular arası sıvı ve kanda bulunur.

Bu nedenlerle vücut suyunun yetişkinler için % 20, çocuklar için % 5–10 dolayında azalması ölümcül sonuçlara neden olur.

Dünyadaki toplam su miktarı 1 milyar 400 milyon km3tür. Yani, yeryüzünün%70'isu ile kaplıdır. Bu suyun%97.5’ini denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sular oluşturmaktadır.

Geriye kalan%2.5’luk bölüm ise, tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır.

Doğada bulunan su kaynakları bazı istisnalar dışında içme ve kullanma ihtiyaçları için doğrudan doğruya kullanmaya uygun değildir.

Bu yüzden suların arıtma işleminden geçirilmesi gerekir. Dere, göl, baraj, kaynak gibi yüzeysel su kaynakları ve yeraltı sularından elde edilen ham su, içme suyu arıtma tesislerinde özelliklerinin gerektirdiği arıtma işlemlerinden geçirilerek, sağlık şartlarına ve Türk Gıda Kodeksi İçme ve Kullanma Suyu Standartlarına uygun hâle getirildikten sonra şebekeye verilmektedir.

İçme suları genel olarak; içme, yemek yapma, temizlik gibi toplumun içme ve kullanma ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılır.
Şehir şebekeleri, kuyu, çeşme ve yine aynı amaçlarla kullanılan dere, nehir ve göl suları  içilebilir su olarak tanımlanır. İçme ve çeşitli amaçlarla kullanılan, insan sağlığı ile çok yakından ilişkisi olan, kısaca içme ve kullanma sularının hepsine alimentasyon suyu denir.

İçme Suyunun Kalitesi Suyun içme suyu olarak kullanılabilmesi için bazı kalite koşullarını taşıması zorunludur. Bunlar; Hastalık yapıcı mikroorganizmalardan arındırılması Berrak, renksiz ve kokusuz olması Belirli sertlik derecesinde ve yeterli derecede yumuşak olması Sıcaklığı 15 0C’den aşağıda ve içiminin hoş olması Aşındırıcı (agresif) olmaması ve fazla sert olmaması Sağlığa zararlı kimyasal maddeler bulundurma ması Vücut için yararlı bazı metal tuzları içermesi Toksik etki veya kötü fizyolojik etki yapacak miktarda madde içermemesi gibi kalite ölçütlerinin yanında, bol miktarda bulunması ve satış fiyatının da halkın kolaylıkla ödeyebileceği bir düzeyi aşmaması gerekir.

Suyun dış görünüşüne, rengine, kokusuna ve tadına bakılarak kalitesi hakkında bilgi vermek yeterli değildir.  Suyun değeri, yalnızca yaygın olarak bulunması ve faydalanılması ile değil aynı zamanda iyi kalitede olması ile de ölçülür. "Suda kalite"denildiğinde suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri anlaşılmalıdır.

Suyun kullanılacağı yere uygun olup olmadığına; Suyun sertlik derecesine,pHderecesine, bulanıklığına, amonyak ve nitrat olup olmadığına bakılarak karar verilebilir. Bunun için de belli miktarda su örneğinin laboratuarda yukarıda belirtilen özellikler bakımından analizleri yapılmaktadır.

Analizde elde edilen değerler Türk Gıda Kodeksi, Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO), Avrupa Birliği (EC) vb. kuruluşlarca belirlenmiş olan "İçme Suyu Standartlarına" göre karşılaştırılmalıdır. Böylece hayatın vazgeçilmez bir parçası olan suyun kalitesine karar verilebilir.

İçme ve Kullanma Sularının Özellikleri

Saf sular doğada tam olarak bulunmazlar. Çünkü su iyi bir çözücü olduğundan birçok maddeyi çözerek bileşimine alır.  Çözemediği maddeleri de süspansiyon ve emülsiyon halinde taşır. Doğadaki sularda; Erimiş tuzlar Yabancı maddeler Kimyasal bileşikler Gazlar Hastalık yapan veya yapmayan organizmalar Kil, toprak vb. bulunur. Bu maddelerin bir kısmı gözle, tat ve kokularıyla anlaşılabilirken, bir kısmı da mikrobiyolojik ve kimyasal analizlerle saptanır.

Suyun Duyusal Özellikleri

İçme suları; Berrak, Tortusuz,  Renksiz olmalıdır. Çürük, Yosun, Küf, Hidrojen sülfür, Amonyak, Bataklık vb. kokuları bulunmamalıdır.

Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri

Su, bulunduğu şartlara bağlı olarak katı, sıvı ve gaz hallerinde bulunabilir. Yoğunluğu büyük ölçüde sıcaklığa bağlıdır.

Suyun fiziksel özelliklerinden; sıcaklığı, bulanıklığı, rengi,lezzeti, kokusu, geçirgenliği ve pH’ sı önemlidir. Suyun sıcaklığı“1.5.Suyun Sıcaklık Derecesi Tayini”konusunda anlatılacaktır.

Suyun bulanıklığı
:Değişik konsantrasyonlarda hazırlanmış standart çözeltilerle karşılaştırılarak saptanır. Bulanıklık tayini örneğin alındığı güncyapılmalıdır. Bulanıklık türbidimetre denen araçlarla da ölçülmektedir.

Suyun rengi
: Sularda renk bulanıklık veren, süspansiyon halindeki maddeler çöktürüp durultulduktan sonra 1 ölçek CaCl2ve 2 ölçek KCl çözeltisinden hazırlanan karışım litreye 1–2-3–4–5–10–25–50–75–100 mg düşecek şekildeaktarılarak hazırlanan renk serisi ile karşılaştırılarak saptanır.

Suyun geçirgenliği: Saf su elektrik akımına karşı çok dirençlidir. Suda çözünen madde miktarı arttıkça direnç azalır. Sularda elektrik iletkenliği Wheastpal köprüsü denen araçlarla ölçülür.

Suyun elektrik iletkenliği: suda çözünmüş hâlde bulunan madensel tuzlara bu tuzların yoğunluğuna ve suyun sıcaklığına bağlıdır. Suların elektrik iletkenliği 2000 ile 5000 Ω arasında değişir.

Örneğin: Elektrik iletkenlikleri 5734Ω olan su çok yumuşak su, 2367Ωolan su kaynak suyu ve 1854Ω olan su maden suyudur.

Suda elektrik iletkenliği 18–20 ºC’de ölçülmelidir. Çünkü sıcaklık arttıkça elektrik iletkenliği azalır.

Suyun kokusu
: Suyun kokusunuklor, iyot gibi dezenfektanlar, suyun geçtiği borunun cinsi, endüstriyel atıklar, dışkı vb karışması, organik maddelerin ayrışması ve NH3oluşması, yeraltı sularında SO4’ların parçalanarak H2Soluşması değiştirir. Suyun kokusuna bir beherde saat camıyla kapalı olarak 900C’yekadar ısıtıldıktan sonra koklanarak karar verilir.

Suyun kullanılış amacına göre içinde çözünmüş kimyasal bileşiklerin özellik vemiktarlarının bilinmesi çok önemlidir. Doğal Kaynak, Maden ve İçme Suları İle Tıbbi Suların İstihsali, Ambalajlanması ve Satışı Hakkında Yönetmelik’te önerilen miktarları aşmayan su kaynaklarının varlığı durumunda bu miktarlardan fazla madde bulunduran sular içilmemelidir.

Suların değerlendirilmesindeTürk Gıda Kodeksi kullanılır. Ayrıca içme ve kullanma suyunda yapılması gereken analizler ve bu analizlerin izin verilen değerleri “İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik’te” verilmiştir. İçme sularında bulunabilecek madde miktarları 18.10.1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Doğal Kaynak, Maden ve İçme Suları ile Tıbbi Suların İstihsali, Ambalajlanması ve Satışı hakkında Yönetmelik’te belirlenen değerleri geçmeyecektir.

Bunlar:a)Fiziksel özellikler:
Renk Pt/Co olarak 10 birim

Kimyasal özellikler: Bulunabilecek Maddeler

Miktarları (Litrede Miligram)Klorür (Cl)250  Sülfat (SO4)250 Kalsiyum(Ca)100 Magnezyum (Mg)50 Sodyum (Na)175 Potasyum(K)12 Alüminyum (Al)0.2 pH5.5–8.5.1:  İçme sularında bulunabilecek kimyasal maddeler ve değerleri7c)İstenmeyen maddeler:

Bulunabilecek Maddeler Miktarları (Litrede Miligram)Nitrat (NO3)45 Demir (Fe)0.3 Mangan (Mn)0.05 Bakır(Cu) 1.5 Çinko(Zn)3 Florür(F)1.5 Organik maddeler için sarf edilen oksijen miktarı3.5 Amonyak(NH3)0.05 Bor(B)0.31 Nitrit(NO2)0.05 Fenolik maddeler:

İçme sularında bulunabilecek istenmeyen maddeler ve değerlerid )Zehirli maddeler:

Bulunabilecek Maddeler Miktarları (Litrede Miligram)Arsenik (As)0.01Kadmiyum (Cd)0.003 Siyanid (Cn) 0.01Krom (Cr)0.05Civa (Hg)0.001Nikel (Ni)0.02Kurşun (Pb)0.01Antimon (Sb)0.005 Selenyum (Se) 0.01 Pestisitler vb maddeler 0.00001 Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar 0.00002Tablo1.3: İçme sularında bulunabilecek zehirli maddeler ve değerlerie)Radyoaktivite miktarı: Alfa vericiler litrede en çok 1 picocurie Beta vericiler litrede en çok 10 picocurie 1.4. Su Numunesi Alma İçme suyunun fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özelliklerinin tayininde güvenilir sonuçların elde edilmesinde, uygulanan analiz yöntemi kadar su numunelerinin uygun yöntemle alınması da çok önemlidir.

İçme sularının normal kimyasal analizi için 2litre su yeterlidir.

Ancak bazı özelelementlerin analizi gerekiyorsa alınacak numunenin miktarı artırılmalıdır.

Ruhsata esas analizler için ise 5litre su gereklidir. Numuneler; Kimyasal analizler için, temiz camdan yapılmış veya şeffaf pet şişelere alınmalıdır.

Numune kapları numune su ile en az üç kere çalkalanmalıdır.

Eğer şişelerintemizliğine güven duyulmuyorsa; 1/50 oranında sulandırılmış HCl ile veya kralsuyu ile yıkanmalı (3 HCl + 1 HNO3),iyice durulanmalı, daha sonra numune alınacak su ile şişeler tekrar en az üç kez çalkalanmalıdır.

Numune olarak alınacak sular 3–5 dakika akıtılmalıdır.

Numune alma şişeleri, numune su ile hava boşluğu kalmayacak şekilde kapağa kadar doldurulmalı ve ağızları aynı cins kapakla havayla teması kesilecek şekilde kapatılmalıdır.

Su tat ve koku için analiz edilecekse en geç 48 saat içinde analiz yapılmalıdır.

Bekletilme durumunda ise su 8-150C’de tutulmalıdır.

Numune alınacak şişenin üzerine bir etiket yapıştırılarak aşağıdaki bilgiler yazılmalıdır; Su kaynağının adı Numunenin alındığı yerin adı Alınma noktası Numunenin alındığı yerdeki sıcaklığı Numunenin alındığı tarih Numunenin alındığı saat Yapılması istenilen analiz cinsi Atmosferik şartlar Numunenin alındığı yerdeki su seviyesi Suyun akış hızı (debisi ) (L/sn)

Numuneyi korumak amacıyla işlem görüp görmediği Alınma amacı Varsa diğer gerekli bilgiler Numuneyi alanın adı soyadı Uygun yöntemlerle alınan su numuneleri bekletilmeden laboratuvara gönderilir.

Laboratuvara ulaşma zamanı uzadıkça; pH, alkalilik ve karbondioksit arasında var olan dengenin değişmesi ile sudaki CaCO3 çökebilir, bu durumda suyun toplam sertliği ve kalsiyum miktarının azalmasına neden olur.

Mikrobiyolojik aktivite, nitrat, nitrit ve amonyak arasındaki dengenin değişmesine, biyolojik oksijen ihtiyacı ve fenollerin azalmasına veya sülfatın sülfür haline indirgenmesine neden olur.

Kalıntı klor klorür haline, sülfür iyonu sülfit iyonu haline, ferro demir (Fe++)Fe(OH)3haline, iyodür iyot (I2) ve siyanit de siyanür haline yükseltgenerek çözeltiden ayrılabilir.

Sıcaklık ölçümü, pH, oksijen, karbondioksit, H2S, karbonat, bikarbonat gibi iyon ve moleküllerin tayini ise kaynak başında yapılmalıdır.

Su Numunelerin Saklanması ve Korunması Su numunelerine yapılacak kimyasal analizden önce numunenin laboratuvara ulaşımı gibi nedenlerle bekletilmesi gerekebilecektir.

Bu durumda sudaki iyonların kimyasal dengelerinin değişmemesi için numunenin korunması gerekir.

Bu tür numunelerde uygulanan işlem, etiket üzerine de mutlaka yazılmalıdır.

Analizi yapılacak maddeye göre su numuneleri aşağıdaki gibi korunur.

Suda Aranacak Madde Numunelerin Korunması Kurşun, Mangan, Gümüş, Sodyum Numune alındıktan sonra yaklaşık 72 saat içinde analize başlanamayacak ise, 1+1 lik nitrik asit çözeltisiyle pH=2–3 e ayarlanarak daha uzun süre saklanabilir.

Arsenik, Selenyum, Kadmiyum, Demir, Mangan, Bakır, Çinko 

Numune alındıktan sonra yaklaşık 72 saat içinde analize başlanama yacak ise, 1+1 lik HCl ile pH=2–3’e ayarlanır ve daha uzun saklanabilir.

Siyanür Siyanür komplekslerinin çoğu kararsız ve kolaylıkla reaksiyona girme meylinden dolayı numunenin alındığı gün analizi en uygun yoldur.

Korunması için NaOH ilave edilerekPh=11’in üzerinde ve soğukta saklanır.

Sülfat Organik maddeler açısından zengin sularda bazı bakteriler sülfatı, sülfite indirgerler.

Düşük sıcaklıkta saklayarak ve formaldehit ilave edilerek indirgenme önlenebilir.

Numunenin pH=8,0’ın üzerinde ise numune de bulunması muhtemel sülfit sülfata yükseltgenebilir.

Bunun için pH=8.0’ın altına ayarlanmalıdır.

Florür Hiçbir koruyucu ilave edilmeden polietilen kaplarda saklanır. Nitrat, Nitrit, Amonyak

Numunenin biyolojik aktivitesi sebebiyle azot dengesinin değiş mesinden nitrit, nitrat, amonyak dönüşümünün etkilenmemesi için hemen analiz yapılmalıdır.

Numune-20°C’de muhafaza edilerek 1–2 gün korunabilir.

1.0 1.5. Suyun Sıcaklık Derecesi Tayini Suyun kendine özgü lezzeti özellikle sıcaklığına bağlıdır,

Genel olarak içme suyu sıcaklığının 7 ile 150C arasında olması istenir.

Daha sıcak sular yavan taverebileceği gibi 200 C’tan fazla sıcak sular mide bulantısına neden olabilir.

Bunun tam tersi soğuk sular mide ve bağır sak mukozasını tahriş ettiği gibi bağırsak hareketlerini durdurmakta ve sancı oluşturmaktadır.

İçilebilir su, derinden gelen toprak tabakalarından çok yavaş süzülerek yer üstüne çıktığı için her zaman soğuktur.

Sıcaklık; Kimyasal işlemlerde, Su lezzetinde, Dezenfeksiyon ve arıtım tesislerinde etkilidir.

Suyun tadı en iyi oda sıcaklığında algılanır.

Organoleptik olarak soğuk içme suyu sıcak suya tercih edilir.

Suyun tat dışındaki özellikleri de sıcaklıkla ilişkilidir.

Bunlar; İçme suyunda bulunan az miktardaki uçucu maddelerin buhar basıncı sıcaklık arttıkça artar ve kokunun artmasına sebep olur.

Bulanıklık ve renk sıcaklıkla endirekt olarak ilgilidir.

Özellikle koagülasyonla sıcaklık birbirine sıkıca bağlıdır.

Sıcaklık azalırken suyun viskozitesi azalır ve çökme hızı ile süzme de azalır.

Suyun sıcaklık derecesi tayini işlem basamakları:

Su numunesi temiz numune kabına (camdan yapılmış olan şişe) alınır.

Numune kabı, numune suyla üç kere çalkalanır.

Eğer şişe temiz değilse Kral suyu ile yıkanır ve daha sonra numune alınacak su ile şişe tekrar en az üç kez çalkalanır.

Sıcaklığı sıfır noktasına getirilmiş temiz termometre kaba daldırılır.

Termometreden suyun sıcaklık derecesi okunarak kaydedilir.

Bağlantılar


kullanma suyu

havuz suyu

tanker su

havuz dolumu

Su Analizi Raporu


2010 © Copyright Gök Su - Tüm Hakları Saklıdır.
kullanma suyu, içme suyu, içme suyu standartları, içme suları, kullanma suları özellikleri, suyun analizi, Suyun Duyusal Özellikleri, İçme ve Kullanma Sularının Özellikleri, saf su, doğal kaynak suları, maden ve içme suları, numune alma, Kimyasal işlemler,